Ni JUDE BAGGO
www.nordis.net

Tungtongen tayo itatta ti Comprehensive Agreement on Respect for Human Rights and International Law (CARHRIHL). Ti CARHRIHL, umuna iti uppat a substantive agenda iti tungtongan iti kappia, ket katulagan a napirmaan idi Marso 16, 1998 idi panawen ni Pres. Joseph Estrada. Maysa daytoy kadagiti napirmaan a dokumento babaen iti tungtongan kappia iti baet ti Gobyerno ti Pilipinas (GPh) ken ti National Democratic Front of the Philippines (NDFP).

Ti CARHRIHL ket maysa kadagiti naisangsangayan a dokumento. Kas dokumento linaonna ti dua nga importante a paglintegan a kasapulan a bigbigen, itandudo ken ipatungpal ti dua a partido. Addaan daytoy ti innem a mayor a paset. Umuna ditoy ti Deklarasyon Dagiti Prinsipyo (Principles); maika-2 ti Basaran, Sakup ken Aplikasyon; maika-3 ti Panagrespeto Kadagiti Pangtao a Karbengan; maika-4 ti Panagrespeto iti Internasyunal a Makatao a Linteg; maika-5 ti Joint Monitoring Committee ken ti maudi ket isu ti Pinal a Probisyon.

Iti Artikulo 7 iti Part 1, nailanad a ti CARHRIHL ket pinutar dagiti Partido tapno pasingkedan ti kanayon ken agtultuloy a komitment ti agsumbangir iti panagrespeto kadagiti pangtao a karbengan ken dagiti prinsipyo ti internasyunal a makatao a linteg ken bigbigen da ti nasayaat nga intensyon ti agsumbangir a Partido a pumauneg ken tungpalen dagiti intenasyunal a makatao a linteg. Nalawag ngarud nga adda obligasyon ti dua a Partido tapno respetaren ken itandudo dagiti karbengan ti umili.

Iti tungtongan ti paramilitary, nailanad iti Artikulo 8 iti Part IV iti CARHRIHL a kasapulan nga ituloy ti GPh ti panagsukat wenno panagbaliw na iti linteg na iti panagbukel, panagmentina, panagsuporta wenno panangipalubos kadagiti paramilitary a grupo kas ti Citizen’s Armed Forces Geographical Unit (CAFGU) ken dadduma pay. Ipangruna met laeng daytoy a tulagan ti tungtongan maipanggep iti ubbing. Segun iti Artikulo 10 iti Part IV, kasapulan a mangted ti dua a Partido iti espesyal nga atensyon para iti babbai ken ubbing tapno maisigurado ti pisikal ken moral nga integridad da. Saan maipalubos a pumaset dagiti ubbing iti gubat.

Iti Artikulo 12 iti Part IV ti CARHRIHL, nailanad met ti karbengan dagiti sibilyan a populasyon tapno maprotektaran manipud iti peggad gapu iti presensya ti kampo ti militar kadagiti sentro ken lugar nga adu ti tattao. Adu pay dagiti nasayaat a probisyon ti CARHRIHL a mayat a basaen, mapaadu ken maiwaras tapno adu pay ti makabasa ken makaammo. Nalaka a mawaatan daytoy a katulagan ta addan ti inruar ti NDFP iti nadumaduma a lengwahe kas ti Iloko.

Kadagiti interesado iti nadumaduma a dokumento iti tungtongan iti kappia ken dagiti mangayat a mangisayangkat iti innadal maipanggep iti kappia, mabalin kayo a bumisita iti opisina ti Joint Monitoring Committee idiay Cubao, Quezon City.

Talantanen tayo met ti Joint Monitoring Committee (JMC) wenno kasano a mangipila iti complaint iti JMC inton sumaruno a lawas. # nordis.net