Pannakalugi ti mannalon ti tabako, agturong panagbaringkuas
4 MIN READ
Ni SHERWINN DE VERA
www.nordis.net
BAGUIO CITY – Saksakbayanen dagiti mannalon ti tabako ti posible a panakalugida iti panaglukat ti linakoan ti tabako. Kuna ti Solidarity of Peasants Against Exloitation (Stop Exploitation) nga adu manen kanyada ti posible a malugi ken mailumlom ti utang gapu ti nababa a presyo ti produktoda.
“Agtaltalinaed ti pananggundaway kanyami dagiti traders ken kompanya. Malaksid a nababa ti nainayon a P2 iti floor price, palimed pay nga inyaramid ti National Tobacco Administration (NTA) ken National Federation of Tobacco Farmers Association and Cooperatives (NAFTAC) ti negosasyon,” kuna ti pangulo ti grupo a ni Antonino Pugyao.
Mangrugi nga aggatang dagiti dadakkel a trading centers itatta a lawas numanpay addan dagiti mano a komersyante a nakakontrata kadagitoy a naggatang idi pay Pebrero.
Ti Trans Manila Incorporate ket nangrugi idi Marso 8 ken Philip Morris Fortune Tobacco Corporation idi Marso 7. Intun Marso 14 met a mangrugi nga aggawat ti Universal Leaf Philippines, Inc.
Nababa a presyo
Kuna ni Pugyao nga agabereyds laeng ti P1.75 ti naipaay a panagngato ti floor price ti tabako. Nu iti Virginia, kunana nga adayo daytoy iti P16 a nayon iti floor price ti tabako a Virginia a nakontarda iti naiyaramid nga study conference a ginammulo ti NTA.
Inpalawag ni Pugyao a nababa payen ti P16 a kadawatan nu ikumpara iti nainkalintegan a presyo ti tabako a Virginia a P128/kilo nga awan ti klasipikasyon a kiddaw ti organisasyonda. Patien ti grupona a ti klasipikasyon ti produkto ket maararamat tapno switiken ken gundawayan dagiti cowboy, trading centers ken kompanya ti mannalon iti usto a presyo.
Ti baro a floor price ti tabako a Virginia ket P82 iti Grade AA, P81 iti A, P80 iti B, P78 iti C, P70 iti D, P69 iti E; P60 iti F1, ken P57 iti F2.
Iti Burley, ti kangatoan a grado nga A ket P70 bayat a ti grado a B, C, D, ken E ket P67, P58, P47, P46. Malaksid ti grado nga F a nagbalin a P38 manipud P37, dagiti imununa a grado ket nanayunan ti P2 kada kilo.
Nagbalin met a P71 ti High-grade ti Native, bayat a P60 ti Medium 1 ken P50 ti Medium 2.
Basar iti report ti NTA, bimmaba ti P5,500 ti neto a ganansya dagiti mannalon idi 2015-2016 kumpara idi 2014-2015. Dumanon met ti P100,000-120,000 ti kasapulan a puunan iti tunggal ektarya iti daytoy a panawen.
Kuna ni Pugyao a posible a dakdakkel pay ti bumabaan ti pastrek ti mannalon iti daytoy a tawen gapu ti implementasyon ti baro a linteg iti panagbuwis ti administrasyon a Duterte.
Pangayayo kadagiti mannalon
Malaksid ti dakkel a puunan ken nababa a presyo ti tabako, nayun a nangpartuat ti pannakalugi ken panakailumlom dagiti mannalon iti utang ket ti kurang a suporta ti gobyerno.
Para iti grupoda, saggabassit a pangayayo ti ipapaay dagiti politiko tapno laeng agtalinaed dagiti mannalon iti panagmula ti tabako. Sinao na pay a dagitoy nga addang ket duron ti bukodda nga interesda tapno dumakkel ti bingay ti ilida iti RA 7171.
Dinakamat nga ehemplo ni Pugyao ti Syudad ti Candon. Kunana a kalpasan a bimmaba ti produksyon ti tabako iti syudad, sa laeng nagbalaw dagiti opisyal a mangipaay ti substansyal a tulong para kadagiti mannalon.
Iti daytoy a panagmulaan ti tabako (2017-2018), nangipaay ti LGU ti pondo para iti farm inputs, panangipasdek ken pagpasimpa kadagiti pugon, pagsungrod ken krudo para iti padanum.
Kastamet nga adda pay ti P10,000 a cash subsidy iti tunggal ektarya. Plano pay ti LGU a mangted ti insentibo iti tunggal kilo ti maapit a tabako. Iti naudi a rekord ti city hall, adda ti 669 a mannalon ti tabako.
Malaksid kadagiti LGU, adu pay ti proyekto ti NTA tapno allukuyen dagiti mannalon nga ituloy ti panagmula ti tabako.
Kuna ti ahensya a naipaayan ti 844 a mannalon manipud Ilocos Norte, Ilocos Sur, ken La Union ti tulong para iti panakaipasdek ken pagpasimpa dagiti pugon idi Agosto ti napan a tawen.
Iti Ilocos Sur, nakaawat dagiti mannalon ti P20,000 para iti pangisimpa ti pugon bayat a P50,000 kadagiti agipasdek ti baro. Kadagiti nakaawat, 27 ti naggapu iti Candon City bayat a 333 ti manipud ti primero distrito.
Iti kinadakkel ti RA 7171 ken pondo ti NTA, kuna ni Pugyao a mabalin nga aggapo ditoy ti usaren ti amin a mannalon para iti produksyon nga awan wenno minimal ti interes. Nu seryosoen dagiti agturay ti panagipaay daytoy, mamati isuna nga saanen a mapilitan pay dagiti mannalon nga agsanggir kadagiti kompanya, komersyante ken usurero para iti puunan.
Traydor iti mannalon
Maipalagip nga inawagan ti Stop Exploitation ti mangidadaulo ti NTA ken ti NAFTAC a “traydor kadagiti mannalon” idi napan a tawen. Ti akusasyon ti grupo ket nagtaud iti nalimed a negosasyon a naangay idi Septyembre 19.
Sakbay ti nasao a negosasyon, napasamak ti National Tobacco Tripartite Consultative Conference (NTTCC) idi Setyembre 6 idiay Quezon City. Saan a natuloy ti negosasyon para iti baro a floor price idi saan nga immannugot dagiti mannalon iti kiddaw dagiti trading centers ken kompanya a panangibaba ti floor price.
Nagkaykaysa dagiti immatendar nga iayaramid koma daytoy iti umuna a lawas ti Oktubre. Iti laksid ti daytoy a tulagan, inyaramid ti NTA ken NAFTAC ti negosasyo a saan a napakaammoan ti dadduma a nakipagpaset ti NTTCC.
“Nakikumplot ti NTA kenni NAFTAC President Mario Cabasal kadagiti trading centers ken kompanya… kontra-mannalon ken traydor iti sinapataanda a rebbengen,” kuna iti pablaak ti grupo.
Kinuna ti Stop Exploitation a kinaulbod ti inbaga ni Cabasal a napnek dagiti mannalon iti P1 inggana P3 a nayon iti floor price.
Agturong ti panagbaringkuas
“Nalatak para kanyami a mannalon ti tabako ti panangbaybay-a ti gobyerno. Agpapaimas dagiti adda ti turay manipud ti pondo a pinartuatmi bayat nga agtaltalinaed ti panagrigrigatmi,” kinuna ni Pugyao.
Inayonna pay a saan ngaruden a maipaay ti gobyerno ti kiddawda a nainkalintegan a presyo, kayat pay ti agdama nga administrasyon nga ikkaten ti probisyon ti reporma ti daga iti Konstitusyon iti gakatna a Charter Change.
“Ginasot a tawenen ti pananggundaway a ti agraraira a gobyerno ken dagiti negosyante ti tabako kadagiti mannalon nga agparpatuat ti naata a materyal. Dara ken lingeten ti inbusbusmin, napapanwen a dakami mismon ti mangapit ken manglakam ni binilyon-bilyon a buwis manipud daytoy nga industriya,” kuna ti lider ti Stop Exploitation.
“Inpaidamda ngaruden ti nainkalintegan a sukat ti bannog, gastos ken sakripisyomi, tatta ikkatenda manen ti karbenganmi a mangtagikua ti bukod a daga a masukay. Nu kasta, awan ti sabali a turungen ti mannalon nu saan a ti panagbaringkuas,” ballaagna. # nordis.net
