By INNABUYOG-GABRIELA
www.nordis.net

Kadakkelan a porsyento ti kadagaan ti Pilipinas ket agrikultural. Gapu iti kalidad ti daga, pagay ti maysa kadagiti kangrunaan a mula dagiti mannalon. Ti bagas a maggapo iti pagay, nu maluto ket agbalin nga innapoy nga isu ti kangrunaan a makan iti rabaw ti lamisaan dagiti ordinaryo a Pilipino. Uray nu awan ti naimas a masida, an-anusan tayo latta ti mangan basta adda ti makaanay nga innapoy.

Iti uneg ti maysa a tawen, ngimmato ti presyo ti bagas iti intero a pagilian nga umabot ti agarup P40 inggana P55 kada kilo depende iti klasipikasyon. Nu ikumpara tayo iti napalabas a tawen, adda ti P10 wenno 33 a porsyento ti ngimmatoan ti presyo ti bagas.

Ti panagngato ti presyo ti bagas iti uneg ti pagilian ket agresulta iti umad-ado a bilang dagiti babbai ken ti pamilya da a mabisbisinan. Ti maysa a pamilya nga addaan lima a miembro ket makaibus iti nasurok 1.5 kilo iti maysa nga aldaw. Gapu ta P10 ti ngimmatoan ti presyo ti bagas, adda nasurok P450 a kasapulan a mapartuat a nayon iti badyet ti maysa a pamilya para iti bagas tapno saan a mabisinan iti uneg ti sangapulo nga aldaw.

Gapu iti krisis ti ekonomya nu sadinno nga awan ti natalged a panggedan, nababa ti sweldo ken kumarkaro ti kontraktwalisasyon, ken awan sarday ti panagngato ti presyo dagiti gagatangen ken yutilidad, marigatan ti pamilya nga agsapol iti dakkel a gatad tapno pangsupusop iti nangato a presyo ti bagas. Mapilitan met laeng dagiti babbai ken ti pamilya da a mangkakan kadagiti awanan nutrisyon a makan. Ti agdama a krisis iti bagas ket nayon pay a bakbaklayen dagiti babbai gapu ta isuda ti kangrunaan nga mangiremedyo iti agkurkurang a badyet ti pamilya.

Iti rehyon Kordilyera, dakkel ti akem dagiti nainsigudan a babbai iti agrikultura manipud iti panangisagana iti daga ken bin-i a maimula inggana iti panangtaripato, panagapit ken panangiproseso kadagitoy. Iti uneg ti balay, babbai latta ti mangisigurado nga adda ti makan iti rabaw ti lamisaan.

Para kadagiti nainsigudan a babbai, daytoy a panagngato ti presyo ti bagas ket saan a nainkalintegan gapu ta isuda a mangparpartuat iti makan ket nailumlom iti nakakaskas-ang a kasasaad. Segun kenni BS Aquino, agkurkurang ti suplay ti bagas isunga kinasapulan da nga ingato ti presyo. Daytoy nga addang ti gobyerno ket maysa a porma ti panangidadanes kadatayo a babbai ken umili. Maysa met laeng daytoy a pakakitaan iti saan a panagbigbig iti kontribusyon dagiti babbai iti produksyon ti makan iti uneg ti pagilian.

Ti maysa a makagapu iti panagngato ti presyo ti bagas ken dadduma pay a produkto kas iti bawang ket ti panakimiembro ti Pilipinas iti World Trade Organization gapu ta nakadependar tayo kadagiti imported a produkto ken libre dagitoy a sumrek nga awan buwis na. Adu dagiti patakaran ken polisiya ti rehimen ni BS Aquino iti benneg ti agrikultura kas ti liberalisasyon iti agrikultura a nu sadinno ket libre ti panagserrek ti amin a klase ti produkto iti agrikultura. Maysa pay ditoy ti panangkissay ti gobyerno iti subsidy para iti agrikultura. Isunga kanayon a maisaltek dagiti mannalon iti limitado ken atrasado a klase ti panagtalon. Mainayon pay ti kinaawan iti political will ni BS Aquino a solbaren ti problema ti hoarding wenno ti panangidulin ti bagas dagiti kapitalista, sindikato, ken mismo nga ahensya ti gobyerno nga isu ti maysa a rason iti panagkurang ti suplay ti bagas.

Isunga awan ti karbengan ni BS Aquino nga ipabaklay kadatayo a babbai ken umili ti panangato ti presyo ti bagas ken amin a gagatangen. Responsibilidad ti gobyerno ti Pilipinas a solbaren ti krisis iti ekonomya tapno saan a kumarkaro ti kinakurapay ken panagbisin dagiti umili. Ngem gapu ta saan a kayat ti gobyerno a padur-asen ti agrikultura ken ipatungpal ti nailian nga industriyalisasyon, kasapulan tayon a patakyasen iti poder ti mangidadaulo ti gobyerno tayo a ni BS Aquino. Nu kayat tayo a gibusan ti kinakurapay ken bisin, kasapulan nga agtignay tayo tapno gibusan ti kinaaso-aso ni BS Aquino ken ti gobyerno na iti imperyalista nga Estados Unidos. # nordis.net